Benzin bahalaşacaq?
Ekspert bu il olmasa da, gələn il benzinin qiymətinin artacağını istisna etmir
Rusiya benzinin qiymətini qaldırdı. RF hökumətinin qərarına əsasən, 1 litr benzinin qiyməti 3 rubl artırılıb. Azərbaycanda da benzinin qiymətinin bahalaşdırılması mümkün sayılır. Xüsusən Avro-2 standartlarına keçiddən sonra qiymət artımının qaçılmaz olduğu bildirilir. Maraqlıdır, qonşu ölkədə benzinin qiymətinin artması Azərbaycanda da belə bir addımın atılmasına təsir edə bilərmi?
İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin (İSİM) rəhbəri Vüqar Bayramov bildirir ki, benzinin bahalaşacağı - 1 litr benzinin qiymətinin 1 manata qaldırılacağı yönündə məlumatlara baxmayaraq, Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) qiymət artımı ilə bağlı Tarif Şurasına müraciət etməyib":Avro-2 standartının tətbiqindən sonar benzinin qiymətinin artırılacağı yönündə narahatçılıq da təsdiqlənmədi. İyul ayının 1-dən sözügedən standartlara keçid hər hansı qiymət artımı barədə qərarın qəbuluna yol açmadı".
Bununla belə, benzinin qiymətinin yaxın zamanlarda artırılıb-artırılmayacağı müzakirə edilən məsələlərdəndir. Ekspert deyir ki, Azərbaycanda benzinin qiymətinin artırılması iki faktorla bağlıdır: "Avro-2 standartlarının tətbiqi ölkədə istehsal olunan benzinin maya dəyərinə təsir göstərmir. Çünki, ARDNŞ-nin məlumatına görə, Azərbaycanda istehsal olunan benzin Avro-2 standartlarına uyğundur. Eyni zamanda, neftin dünya bazar qiyməti hələlik Azərbaycanda benzinin qiymətinin artımına iqtisadi zəmin yaratmır. Belə ki, hazırda 1 barel neftin qiyməti dünya bazarında 70-80 dollar intervalında dəyişir".
Bununla belə, ölkədə benzinin qiymətinin artırılmasının gündəmdən çıxmadığını söyləyən Bayramov buna əsas kimi bir sıra səbəblər gətirir: "2010-cu ildə Avro-3 standartının tətbiqi gözlənilmir. Növbəti aylarda neftin dünya bazar qiymətinin kəskin artımı da proqnozlaşdırılmır. Azərbaycanda "Avro-2"dən yüksək standartlara keçilərsə, bu addım benzinin maya dəyərinin artmasına, eləcə də maya dəyərinin strukturunda dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Bu baxımdan 2010-cu ilin növbəti aylarında benzinin qiymətində artımların olacağı proqnozlaşdırılmır. Lakin yenə də bildirirəm ki, bu heç də benzinin qiymətinin artırılması məsələsinin gündəmdən çıxması demək deyil".
İqtisadçı-ekspert monitorinqlərin 2011-ci ilin əvvəllərində benzinin qiymətinin artırılması məsələsinin gündəmə gətirilmə ehtimalının böyük olduğunu göstərdiyini deyir: "Gələn ildən daha yüksək Avro standartlarının tətbiqi ilə bağlı qərarın verilməsi gözlənilir. Bununla da benzinin xərc strukturunda dəyişikliklər olacaq. Digər tərəfdən neftin dünya bazar qiymətinin 70-80 dollar intervalı da Azərbaycanda benzinin maya dəyərinə təsir göstərəcəyindən ilin əvvəlində benzinin qiymətinin qaldırılması istiqamətində qərarın verilməsi ehtimalı böyükdür".
Bu arada rəsmi statistikaya əsasən, hazırda satılan benzinin maya dəyəri ilə satış qiyməti arasında fərq yoxdur. Mütəxəssis deyir ki, maya dəyərilə satış arasında fərqin az olması istehsal və satışla məşğul olan neft şirkətlərinin rəsmi gəlirlərinin artımına imkan vermir: "Bu faktorlar 2011-ci ilin yanvarından benzinin qiymətinin qaldırılacağı ilə bağlı ehtimalları gücləndirir. Güman olunur ki, Rusiyada benzinin qiymətinin qaldırılması yönündə qərarın qəbuluna baxmayaraq, yaxın aylarda Azərbaycanda benzinin qiyməti artırılmayacaq. Lakin 2011-ci ildə qiyməti tənzimlənən bir sıra məhsullarda gözlənilən artımlara benzinin qiymətindəki artımlar da daxil ola bilər".
B.Məmmədli